Trong thai kỳ, dây rốn đóng vai trò vô cùng quan trọng làm nhiệm vụ kết nối thai nhi với bánh rau. Do vậy, bất kỳ sự bất thường nào xảy ra giữa việc gắn kết của dây rốn và rau thai đều có thể khiến thai kỳ có nguy cơ gặp phải biến chứng cao hơn. Dây rốn bám màng tương đối hiếm gặp, chỉ khoảng 1% với thai kỳ đơn thai và khoảng 15 % với thai kỳ song thai nhưng vô cùng nguy hiểm, có nguy cơ gây kết cục xấu cho thai kỳ như sinh non, tử vong chu sinh, mổ lấy thai khẩn cấp kèm theo mạch máu tiền đạo. Dây rốn bám màng đặc biệt nguy hiểm trong giai đoạn chuyển dạ khi có những cơn gò tử cung có thể làm rách màng ối, đứt dây nhau và cắt đứt nguồn máu nuôi thai khiến thai bị ngạt và mất tim thai đột ngột khi vẫn còn trong bụng mẹ.

Thế nào là dây rốn bám màng?

Dây rốn bám màng là hiện tượng dây rốn bám vào rìa màng nhau hoặc màng ối, thay vì bám vào giữa bánh nhau. Điều này khiến các mạch máu của thai nhi phải tự hoạt động mà không có sự bảo vệ của bánh nhau khi kết nối tại dây rốn. Tình trạng này gây cản trở đến việc tiếp nhận oxy và hấp thụ dinh dưỡng nuôi dưỡng thai nhi. Đây chính là nguyên nhân khiến thai nhi bị suy dinh dưỡng bào thai, sinh non và thai lưu bất kỳ lúc nào.

Hình ảnh sau sinh dây rốn bám rìa bánh nhau

(Nguồn: TS. Phan Trung Hoà)

Nguyên nhân dây rốn bám màng:

Hiện tại vẫn chưa xác định nguyên nhân gây dây rốn bám màng. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu đã tìm ra được một số yếu tố nguy cơ bao gồm:

- Thai phụ lớn tuổi;

- Bị rau tiền đạo hoặc mạch máu tiền đạo trong thai kỳ;

- Bị tiểu đường thai kỳ khi mang thai;

- Hút thuốc lá trước và trong khi mang thai

- Các trường hợp làm thụ tinh ống nghiệm.

Các biến chứng nguy hiểm của dây rốn bám màng:

* Đối với mẹ:

Khi bị dây rốn bám màng, mẹ bầu có nguy cơ gặp phải những biến chứng vô cùng nguy hiểm như:

- Mạch máu cuống rốn bị nén hoặc vỡ: Bởi dây rốn bám màng ối, màng thai, không bám vào bánh nhau nên không bảo vệ được các mạch máu cuống rốn. Vì thế, các mạch máu có nguy cơ gặp tổn thương là bị nén hoặc vỡ, đặc biệt là các mạch máu nằm gần tử cung.

- Xuất huyết khi chuyển dạ: Chính việc mạch máu cuống rốn bị vỡ dẫn đến tình trạng xuất huyết khi mẹ bầu chuyển dạ.

- Nguy cơ đẻ mổ: Do quá trình chuyển dạ, tử cung co bóp khiến gia tăng nguy cơ các mạch máu bị vỡ và gây ra xuất huyết khi chuyển dạ nên mẹ bầu bắt buộc phải mổ lấy thai gấp.

* Đối với thai nhi:

- Khi có tình trạng dây rốn bám mép/ bám màng bánh rau thì khả năng hấp thu máu từ mẹ sang con qua dây rốn chiếm tối đa 30% nên nguy cơ cao thai kỳ sẽ bị thai chậm tăng trưởng trong tử cung, thai nhẹ cân so với tuổi thai.

- Tăng nguy cơ thai sinh non.

- Tăng nguy cơ thai chết lưu.

- Sau sinh tăng nguy cơ chỉ số Apgar thấp cần can thiệp hồi sức sơ sinh.

Chẩn đoán dây rốn bám màng thai bằng cách nào?

Thực tế, khi gặp phải tình trạng này, thai phụ thường không có biểu hiện gì và chỉ khi thực hiện siêu âm mới có thể phát hiện ra.

Nhờ kỹ thuật siêu âm, bác sĩ  có thể chẩn đoán được tình trạng của dây rốn dựa trên hình ảnh của cả dây rốn và rau thai. Phần lớn, hiện tượng này sẽ xảy ra vào tam cá nguyệt thứ hai hoặc thứ ba của thai kỳ. Tuy nhiên, có một số trường hợp đã phát hiện ra dây rốn bám màng từ tam cá nguyệt đầu tiên của thai kỳ.

Hình ảnh nhau bám màng trên siêu âm.

Chỉ có thăm khám và thực hiện siêu âm kiểm tra đầy đủ thì mới có thể phát hiện ra hiện tượng dây rốn bám màng thai. Cho đến nay vẫn chưa có phương pháp nào ngăn ngừa được tình trạng này xảy ra vì không có lý do rõ ràng. Mẹ bầu chỉ có thể thực hiện thăm khám và siêu âm thường xuyên để phát hiện sớm và được bác sĩ đưa ra phác đồ theo dõi thai phù hợp. Tại bệnh viện sản nhi tỉnh Lào Cai triển khai nhiều gói khám thai, chăm sóc thai nghén với đội ngũ y bác sĩ chuyên môn cao giúp mẹ bầu cán đích an toàn.

Dây rốn bám màng là tai biến sản khoa hiếm gặp nhưng vô cùng nguy hiểm. Khám thai và siêu âm định kỳ là cách giúp phát hiện sớm tình trạng này. Do đó, thai phụ cần tuân thủ chặt chẽ lịch khám thai định kỳ, đến bệnh viện ngay khi có những triệu chứng bất thường để được xử trí kịp thời và hiệu quả.